GilleTischbeijpg

Zur Person
Ich arbeitete von 1963 – 2003, zuletzt als universitair hoofddocent (associate professor), am  Deutschen Seminar der Universität Amsterdam. Seitdem gastonderzoeker an der Universiteit van Amsterdam und gastmedewerker an der Universiteit Leiden. Lehraufträge in Leiden; Literaturkurse in Utrecht (HOVO, 2008 - 2014) und Amsterdam (Illustre school, ab 2015) Akademischer Lebenslauf und Photo Telefon : 0031 23 527 41 65. E-mail: k.f.gille@contact.uva.nl

Forschung 
Auf dem Gebiet der deutschen Literatur (Schwerpunkte: Aufklärung, Klassik, Romantik) untersozialhistorischen, ideologiekritischen, rezeptionsgeschichtlichen und hermeneutischen Gesichtspunkten.
 * Zahlreiche Veröffentlichungen, überwiegend zur deutschen Literatur der Aufklärung und der Kunstperiode (Bibliographie).                    
* *Die wichtigsten Aufsätze zu Goethe und seinem Umfeld sind in dem Sammelband Zwischen Kulturrevolution und Nationalliteratur (Berlin 1998) zusammengestellt.               
 * * *Die wichtigsten Aufsätze zur Literatur der Goethezeit sind in einem Sammelband unter dem Titel Konstellationen im März 2002 erschienen!

 .Lehre        
Aankondiging studiejaar 2020-21: In dit studiejaar zal ik een cursus aanbieden aan de Illustre School (Universiteit van Amsterdam) over  Heinrich Heine: Deutschland. Ein Wintermärchen. Hij wordt gehouden in november/december 2020. Nadere informatie over deze cursus vindt u thans  op de website van de Illustre school:  Hier vindt u gegevens over data, tijden en de te gebruiken tekstuitgave: >"bekijk het volledige aanbod" > [filter:] "literatuurwetenschap" > "Deutschland. Ein Wintermärchen"

Hier volgt een korte beschrijving van het onderwerp van de cursus:
Eind 1843 reisde Heinrich Heine, ziek van heimwee, vanuit zijn exil in Parijs naar Hamburg om daar onder meer zijn moeder en zijn uitgever Campe terug te zien. De literaire neerslag van deze reis is het satirische verseposDeutschland; Ein Wintermärchenvan 1844. Heine hervatte hiermee zijn eigen literaire traditie van hetReisebild(bijv. deHarzreisevan 1826). In hetWintermärchentekent hij, vanuit zijn Parijse perspectief van een humanistische wereldburger, een doorgaans pessimistisch beeld van de Duitse politieke winter, waarin geborneerd nationalisme en politieke en godsdienstige restauratie de boventoon voeren. Heine, in Nederland vanwege zijn vroege teksten als romanticus gerecipieerd en daarmee gebagatelliseerd, is in zijn late teksten, naar zijn eigen woorden, eenromantique défroqué, een renegaat van de romantiek die de motieven, technieken en onderwerpen van de literaire traditie gebruikt voor een moderne, politiek geëngageerde poëzie. Daarmee is hetWintermärchenniet alleen vanuitlandeskundlich of historisch oogpunt interessant, maar ook in esthetisch opzicht boeiend. Onze lectuur van hetWintermärchenwordt begeleid door literaire teksten van Heine en andere auteurs.  Het uitvoerige  werkprogramma volgt hieronder: .

Data, tijd, locatie en prijs
• 18 november t/m 23 december 2020
• woensdag van 13.00-15.00 uur
• online
• cursusprijs: € 180 (AUV-leden: € 162)
Plaats
Uw luie stoel, keukentafel, werkkamer…

Literatuur
Verplichte literatuur:
Heinrich Heine: Deutschland. Ein Wintermärchen. Reclam XL, Nr. 19400. Text
und Kontext. Reclam Verlag Stuttgart, 2017.
LET OP: Er zijn verschillende Reclam-uitgaven van het WM, deels nog in de handel. Zorg, dat u de XL – uitgave koopt.

Het is niet de bedoeling dat er op secundaire literatuur wordt ingegaan. Als u uw kennis toch wilt verdiepen, maak dan gebruik van "Literaturhinweise" in de XL-uitgave. Verder uit eigen productie - naast "Heine in Hamburg" (Literaturhinweise in de XL-uitgave):
• K.F.Gille: Falada und Rotbart. Zur Verwertung und Funktionalisierung von Sage und Maerchen in Heines "Deutschland. Ein Wintermärchen. Kongressbeitrag zu: Märchen und Sagen entlang der Oder und aus der Neumark (Slubice 5./6. September 2011). In: Götter, Geister, Wassernixen entlang der Oder, hg. v. Hannelore Scholz-Lübbering, Birgit Norden, Lepzig 2012, S. 15 - 28.
• K.F.Gille: "Ich bin daher der inkarnierte Kosmopolitismus" – Zu Heine und Europa. In: Eurovisionen: Europa zwischen Globalisierung und Polarisation. Hg. Von Barbara Mariacher, Jattie Enklaar, Evelyne Tax (= Deutsche Chronik/Duitse Kroniek, Bd. 63). Würzburg 2019 (Königshausen&Neumann)
• 74. "Das Censurschwert an einem Haare über meinem Kopf" - Heinrich Heine und die Zensur am Beispiel von "Deutschland. ein Wintermärchen" [Vortrag Avondcursus 2018) [ter perse]






Heinrich Heine: "Deutschland. Ein Wintermärchen"( Amsterdam, Illustere School, 2020) Werkprogramma

Naast de hoofdtekst (Wintermärchen) worden enkele hulpteksten digitaal (DIG) verstrekt. Deze worden niet expliciet besproken, maar kunnen uw inzicht verdiepen. U kunt ze thuis uitprinten.
I.v.m. de beschikbare tijd worden alleen de rood gemarkeerde onderwerpen behandeld

Onderwerp 0:
* Achtergrondinformaties:
* Heines werkelijke reis door Duitsland in 1843
* Formele kwesties: Titel, genre ("versificirtes Reisebild"); volkstűmliche strofen met beoogde gebreken.
* ontstaansgeschiedenis (summier; uitvoeriger: Hamburg-Capita)

ONDERWERP 1:
Tekst(en):
* Caput I: Het programma voor een betere maatschappij; de sociale en esthetische utopie
Hulptekst(en):
* Heine: Zur Geschichte der Religion und Philosophie in Deutschland (pars)DIG
* Karl Marx: Zur Kritik der Hegelschen Rechtsphilosophie. Einleitung DIG

ONDERWERP 2:
Tekst(en):
* Capita II, III: Kritiek op Pruisen
Gezichtspunten::
* Censuur; hoe komt Aken bij Pruisen?; het Pruisische leger; De Pruisische adelaar; de Pruisische kleuren (Duitse nationale kleuren)

[ONDERWERP 3:
Tekst(en):
* Caput IV: Keulen I
Gezichtspunten::
"Legenden aus altverschollener Zeit"(IV,19): Dunkelmänner; Menzel; Wederdopers; de Keulse dom als nationaal symbool; Heilige drie koningen; voorspellingen (IV,73e.v.)]


Onderwerp 4
Tekst(en):
* Caput V: De Rijn als tweede (na de Keulse dom) symbool van het Duitse nationalisme
Hulptekst(en):
* Niklas Becker: Rheinlied ("Sie sollen ihn nicht haben" = "das dumme Lied"V, 33): DIG
Gezichtspunten::
De staatkundige versnippering van Duitsland (IV, 17e.v.); De Rheinkrise van 1840; Musset; politieke restauratie in Frankrijk.


[ONDERWERP 5:
Tekst(en):
* Capita VI, VII: Keulen II, III
Hulptekst(en):
* Heine: Briefe űber Deutschland (1844) <=BRIEG V, 195 – 199) DIG 00!
* Heine: Vorrede zur "Lutetia"(pars) DIG < = BRIEG V, 231 – 234>
Gezichtspunten::
Verhouding van theorie/praktijk, filosofie/revolutie, schrijver/Liktor.]


[ONDERWERP 6:
Tekst(en):
* Capita VIII – XIII: Reis door Westfalen
Hulptekst(en):
* Heine: Ideen. Das Buch Le Grand (pars) DIG <= BRIEG II, 273 – 276>
Gezichtspunten::
Napoleon (VIII); het eten (IX); Westfalen (X); Herrmannsschlacht (XI); "Wölfe" (XII); Christus (XIII).]

ONDERWERP 7:
Tekst(en):
* Capita XIV – XVII: De mythe van Barbarossa
HilfsTekst(en)e:
*[Sprookje:]Die klare Sonne bringt es an den Tag DIG
* [Sprookje:] Die Gänsemagd DIG
* [Wikipdedia:] Kyffhäusersage
Gezichtspunten::
Kyffhäusersage historisch; functie van de sprookjes (XIV); De gedroomde ontmoeting van Barbarossa met de moderne tijd = demontage van de mythe van Barbarossa(XV, XVI); restitutie van de mythe van Barbarossa(XVII)

[ONDERWERP 8:
Tekst(en):
* Capita XVIII-XIX: Reis door Minden en Hannover
Gezichtspunten::
De schrijver in Pruisen (XVIII); het achterlijke Britse Hannover (XIX)]

ONDERWERP 9:
Tekst(en):
* Capita XX – XXII: Heine in Hamburg I
Hulptekst(en):
* [Korrespondenzartikel fűr die Augsburger "Allgemeine Zeitung" vom 20. Mai 1842:] Heine: Hamburg DIG 00
Gezichtspunten::
Thuis bij moeder; de brand van Hamburg (1842); biografische und topografische herinneringen aan Hamburg; tijdgenoten in Hamburg.

ONDERWERP 10:
Tekst(en):
* Capita XXIII – XXVII: Heine in Hamburg II
Gezichtspunten:
Functie en karakter van de stadsgodin Hammonia (XXIII); Heines motieven voor zijn reis naar Duitsland: "Patriotismus" vs. "Vaterlandsliebe" (XXIV); de Duitse misere (XXV); het orakel van Hamburg: De toekomst van Duitsland; het mislukte huwelijk met Hammonia (XXVI); de kunstenaar als uiteindelijke overwinnaar van de politiek (XXVII).

ONDERWERP 11:
Tekst(en):
* Heine: Vorwort [zum Einzeldruck von 1844]
Gezichtspunten::
"Geschäfte des Umarbeitens"; Heines anticipatie van de receptie: "Pharisäer der Nazionalität" vs. liefde voor het vaderland; "mein Patriotismus"
Heine tussen Frankrijk en Duitsland(Rijn; Elsas en Lotharingen);
Franse Revolutie: de burgerlijke rechten.
"Schufterle ist nicht todt"



 


 

 



Aankondiging studiejaar 2020-21:  In blok III (februari/maart 2021) zal ik aan de universiteit Leiden een  bachelor/mastercollege  aanbieden over Heinrich Heine: "Deutschland. Ein Wintermärchen". Nadere gegevens en een uitvoerig werkprogramma verschijnen vóór het einde van het kalenderjaar 2020 op deze website.  Zie ook de e-gids van de universiteit  Leiden. Contact: k.f.gille@contact.uva.nl

...en dit zegt de klandizie
 

Sonstiges
** Mitgliedschaft im Vorstand des niederländischen Germanistenverbandes http://www.vgnu.nl.
 ** Mitgliedschaft im Vorstand der alumnivereniging Vrienden van de Duitse Taal en Cultuur https://alumni.uva.nl/auv/kringen/duits/duits.html